Głównym tematem „Klątwy” jest wina. Stanisław Wyspiański wpisuje temat winy w konkretny obraz. Kadruje go przy użyciu wyrazistych środków: plebanię otacza płotem; linię horyzontu zaciera wałem wznoszących się pól, które ograniczają obszar poznania innej rzeczywistości; zaś przez język gwarowy zawęża grupę odbiorców do której adresowane są słowa tragedii. W centralnym punkcie obrazu umieszcza budynek plebani – z Młodą i Księdzem w środku.

charawysp

Tak obramowana przestrzeń urasta do rangi mitu. Staje się punktem zerowym, z którego bierze swój początek nowa generacja ludzi. W problematyce tragedii można również wyróżnić wątki wpisujące się w konflikt zachodzący na linii: Stary – Nowy Testament, a także zagadnienia związane z grzechem i odkupieniem win.

Ksiądz jest reprezentantem nowych wartości. Łamie zasady obowiązujące dotychczas – jak Chrystus, który zniósł, przez odkupienie win na krzyżu, prawa Dekalogu. Ksiądz w „Klątwie” staje się Chrystusem-Nieodkupicielem. Nie potrafił szczerze przyznać się do popełnionych grzechów, złożyć siebie w ofierze – za to, co uczynił dwukrotnie – powołując na świat dzieci z nieprawego związku z Młodą.

Ksiądz zostaje ukazany przez Wyspiańskiego w swoistym zawieszeniu, jak Chrystus na Krzyżu, rozciągnięty między ziemią a niebem. Pod krzyż (do plebani) przybywa Matka-Boska, która nie wierzy w grzechy syna.

Przyczyna klątwy została już wcześniej ujawniona, przez Pustelnika pełniącego rolę wszechwiedzącego wieszczka Tejrezjasza. Pustelnik przychodzi spoza kadru – z innej rzeczywistości – z kultury ukształtowanej przez „Starą Wiarę”. Po stronie „Starej Wiary” jest też – nieobecny, ale istniejący poza kadrem – Sprawiedliwy Bóg-Ojciec, który „za dobro wynagradza, a za złe karze”. Razi piorunami martwą Młodą, uświęcając ją.

Młoda w tragedii obdarzona jest cechami Marii Magdaleny, która uległa Księdzu-Chrystusowi, głównemu sprawcy grzechu. Ksiądz widząc, że Młoda złożyła na stosie ofiarnym ich dzieci – ucieka gościńcem wznoszącym się ku horyzontowi. Nie wiadomo jednak, czy wstępuje do nieba, czy ucieka do miejsca pustynnego, aby pokutować za grzechy. Jego dalsze dzieje są nieznane.

Od stosu Młoda przybiega z rozpaloną żagwią. Zostaje przyparta przez wieśniaków do wrót plebanii i obrzucona kamienistymi bryłami. Chłopi nie cofają ręki przed czynem: „kto jest bez grzechu niechaj pierwszy rzuci kamieniem” – wezwanie zostaje zrealizowane. Młoda umierając czyni na sobie krwawy znak krzyża. Na wieś spada ulewa i biją gromy. Zapowiedź katastrofy – potop grzeszników, którzy ukamienowali niewinną.

Autor: Bartosz Rosenberg

© COPYRIGHT 2019 BARTOSZ ROSENBERG. ALL RIGHTS RESERVED

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s